على اكبر دهخدا

1509

امثال و حكم ( فارسى )

كه خيره به بدخواه منماى پشت * چو پيش آيدت روزگار درشت . ) فردوسى . مرا چون جهان گشت عشرت‌كده چه غم گر تو باشى مصيبت‌زده . ( يكى خو ز خوهاى ديو است اين * كه دارد به خود مهر با خلق كين مرا باش گويد پر از سيم گنج * جهان را اگر هست گو باش رنج . . . ) مرحوم اديب . نظير : اگر عالم از نيستى شد هلاك * مرا هست ، بط را ز طوفان چه باك . سعدى . مراد از مردمى آزاد مرديست چه مرد مسجدى و چه كنشتى . ( كسى را كو نسب پاكيزه باشد * بفعل اندر نيارد زود زشتى كسى را كو باصل اندر خلل هست * نبايد زو بجز كژى و زشتى . . . ) سنائى . مراد خدا از جهان مردم است دگر هرچه بينى همه سرسريست ( . . . نه‌بينى كه بر آسمان و زمين * مر او را خداوندى و مهتريست . ) ناصر خسرو . رجوع به : افحسبتم انما . . . ، شود . مراد خسرو از شيرين كنارى بود و آغوشى محبت كار فرهاد است و كوه بيستون سفتن . سعدى . نظير : تو ساغر ميزدى با دوستان شاد * قلم شاپور ميزد تيشه فرهاد مرا درديست اندر دل كه گر گويم زبان سوزد وگر پنهان كنم ترسم كه مغز استخوان سوزد . مرا در روز محنت يار بايد و گرنه روز شادى يار بسيار . رجوع به : دوست مشمار آنكه . . . ، شود . مراد هركه برآرى مطيع امر تو شد خلاف نفس كه فرمان دهد چو يافت مراد . سعدى . رجوع به : نفس خود را بكش . . . ، شود . مرا رسوا چنين مىبين و فكر خويشتن ميكن مرا ز خوى تو هم روزگار باز خرد ز خوى خويش تو بر روزگار خويش‌گرى . ازرقى . مرا ز نان جو خويش چهره كاهى به كه از شراب حريفان سفله گلنارى . اميدى رازى . رجوع به : قناعت توانگر . . . ، شود . مرا سر نهان گر شود زير سنگ از آن به كه نامم برآيد به ننگ . فردوسى .